Ból brzucha, częste biegunki, śluz lub krew w stolcu wycieńczają organizm oraz znacznie ograniczają życie zawodowe i towarzyskie, a dzieciom utrudniają naukę. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła, nieuleczalna choroba układu pokarmowego, należąca do grupy nieswoistych zapaleń jelit. WZJG jest specyficzną jednostką chorobową, pojawiającą się coraz częściej u małych dzieci. Szacuje się, że w Polsce na nieswoiste zapalenie jelit cierpi ok. 50 000 osób, a rocznie rozpoznaje się ok. 700 nowych przypadków wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Nawet jedną czwartą zachorowań stanowią dzieci i młodzież do 18 r. ż. Wczesne wykrycie WZJG umożliwia zastosowanie odpowiedniego leczenia i przedłużenie stanów remisji.

Jakie są przyczyny wrzodziejącego zapalenia jelit?

Obecny stan wiedzy lekarzy nie pozwala na dokładne poznanie etiologii choroby. Możemy jednak wyodrębnić następujące przyczyny wrzodziejącego zapalenia jelit:

  • genetyczne
  • autoimmunologiczne
  • środowiskowe

O tym, czy dziecko przejmie chorobę po swoich rodzicach, decydują czynniki genetyczne. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego dziedziczy się w pierwszej linii pokrewieństwa, ale również wnuczek może odziedziczyć WZJG po dziadkach. Jeśli obydwoje rodziców chorują, prawdopodobieństwo wystąpienia  wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u dziecka wzrasta o 40 proc.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to choroba o podłożu autoimmunologicznym, w której komórki układu odpornościowego nadmiernie pracują, wytwarzając zwiększone ilości cytokin. Cytokiny rozwijają proces zapalny w jelicie. Układ odpornościowy zostaje zaburzony, a w konsekwencji organizm niszczy własne komórki i tkanki. Zazwyczaj w rodzinach, w których pojawiło się wrzodziejące zapalenie jelita grubego, obecne są również inne choroby o podłożu  autoimmunologicznym, jak reumatoidalne zapalenie stawów, choroba Hashimoto, atopowe zapalenie skóry, łuszczyca czy stwardnienie rozsiane.

Inną przyczyną rozwoju wrzodziejącego zapalenia jelit są czynniki środowiskowe. Chodzi przede wszystkim o złe nawyki, które możemy zmienić:

  • bardzo częste przyjmowanie antybiotyków, które wyjaławia organizm i  usuwa z niego potrzebne bakterie (LactobacillusBifidobacterium). Efektem jest zaburzona odporność i zachwianie równowagi flory bakteryjnej jelit
  • zła dieta – szybkie tempo życia nie sprzyja spożywaniu wysokiej jakości posiłków. Decydując się na przetworzone jedzenie, słodycze oraz  nasycone tłuszcze, zwiększamy ryzyko wystąpienia  wrzodziejącego zapalenia jelit
  • stres, nieustanny pośpiech i napięcie osłabiają organizm. Te czynniki nie są bezpośrednią przyczyną choroby, ale mogą ją potęgować

Czasami wyodrębnia się czynniki psychiczne, które mogą mieć pośredni wpływ na chorobę. Przewlekły stres i problemy z emocjami rozregulowują pracę układu odpornościowego. Mimo że wrzodziejące zapalenie jelita grubego to choroba o nieznanej etiologii, uważa się, że czynnik psychiczny ma znaczenie, ponieważ objawy choroby znacząco nasilają się w sytuacjach stresowych. Fakt, że liczba zachorowań na wrzodziejące zapalenie jelita grubego stale się zwiększa (szczególnie w wysoko rozwiniętych krajach Europy Zachodniej i Ameryki Północnej, gdzie panuje „zachodni” system pracy, szybkie tempo życia oraz stres), wskazuje na wyodrębnienie czynnika środowiskowego i psychicznego jako szczególnie ważnego.

Rozpoznanie colitis ulcerosa

Wrzodziejące zapalenie jelita (inaczej colitis ulcerosałac.) to przewlekły proces zapalny jelita grubego. Zapalenie jelita może obejmować błonę śluzową jelita grubego od odbytnicy przez całą jego długość, aż do złączenia z jelitem cienkim.

Chorobę łatwo można pomylić z innymi schorzeniami układu pokarmowego, np. z zespołem jelita drażliwego (IBS), ponieważ WZJG daje podobne objawy. Kluczową różnicą jest fakt istnienia stanu zapalnego w odmianie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

Aby rozpoznać colitis ulcerosa, trzeba wykonać szereg badań lekarskich:

  • przebadanie kału pod kątem pasożytów oraz obecności krwi utajonej
  • badanie krwi, które wykryje stan zapalny
  • inne badania ultrasonograficzne, endoskopowe, radiologiczne

Objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Zapalenie jelita grubego to ciąg powtarzających się stanów zaostrzenia choroby i remisji (zahamowania objawów).

Objawy WZJG:

  • bóle brzucha po lewej stronie i w podbrzuszu
  • krew lub śluz w stolcu
  • zmiany około odbytowe (ropnie, szczeliny, przetoki)
  • gorączka, nudności, wymioty, osłabienie
  • utrata apetytu

Objawy WZJG są podobne do innego schorzenia z tej samej grupy nieswoistych zapaleń jelit, choroby Leśniowskiego – Crohna. Są jednak istotne różnice między nimi. Choroba Leśniowskiego – Crohna charakteryzuje się zmianami zapalnymi w każdym odcinku przewodu pokarmowego (nie tylko w odbycie), bólami brzucha po prawej stronie, brakiem krwi w kale oraz znacznymi zmianami w okolicach odbytu (50- 80% chorych, podczas gdy we wrzodziejącym zapaleniu jelita jest to 5-18% chorych).

Mimo że WZJG to choroba specyficzna, objawy zapalenia jelita grubego pojawiają się już wcześniej.

Sygnalizować je mogą symptomy:

  • opóźnienie dojrzewania płciowego
  • zahamowanie wzrostu
  • zapalenie i bóle stawów
  • gorączka bez przyczyny
  • rumień guzowaty
  • choroby wątroby

Jaką dietę stosować przy wrzodziejącym zapaleniu jelita?

Dieta oraz odpowiednie leczenie to najważniejsze z elementów postępowania przy objawach WZJG. Nie warto jednak przesadzać i samodzielnie eliminować pokarmów, ponieważ można w ten sposób nabawić się niedoborów ważnych substancji odżywczych. Dieta przy wrzodziejącym zapaleniu jelita powinna być bogata w białko, z niską zawartością błonnika, a przede wszystkim ograniczona w tłuszcze.

Zalecenia dietetyczne różnią się w zależności od stanu choroby: remisji lub nawrotów wrzodziejącego zapalenia jelit.

  1. Dieta w remisji WZJG

Na ogół dieta w remisji wrzodziejącego zapalenia jelit nie różni się znacząco od diety zdrowego człowieka, ale warto trzymać się pewnych kluczowych zasad:

  • unikać warzyw wzdymających (suche nasiona bobu, grochu, fasoli, soi, kalafior, brokuły, świeże ogórki, kapusta)
  • unikać nadmiaru cukru, który w procesie fermentacji może wzmagać biegunkę, a także pogłębiać uczucie wzdęcia, przelewania w jelitach
  • produkty mleczne można zastąpić serami żółtymi i białymi, kefirami (laktoza jest w nich trawiona przez mikroorganizmy), natomiast produkty bezmleczne stosuje się w przypadku uczulenia na białka mleka (kazeinę, laktoglobulinę)
  • unikać produktów, które mogą podrażniać jelita (np. orzechy, produkty suszone, migdały)

Jakie nawyki żywieniowe stosować?

  • gotować na parze lub w wodzie
  • drobno mielić pokarm (miksować, przecierać)
  • spulchniać potrawy (np. dodawać ubite białka jaj lub namoczoną bułkę)
  • piec bez tłuszczu w folii aluminiowej lub pergaminie
  1. Dieta w okresie nawrotów wrzodziejącego zapalenia jelit

Warto cały czas dbać o mikroflorę jelit i spożywać lekkostrawne posiłki, ale w okresie zaostrzenia objawów wrzodziejącego zapalenia jelit szczególnie przestrzegać zaleceń:

  • przede wszystkim uzupełnianie płynów – u chorego może dochodzić nawet do 20 biegunek dziennie. Zaleca się picie wody lub herbaty, ale nie soków owocowych
  • jeżeli nawrót jest bardzo ostry – odżywianie przez sondę, aby nie nadwyrężać chorego jelita
  • jeśli chory ma mniej biegunek: jedzenie sucharków, chudego mięsa i ryb, gotowanie na parze lub w wodzie

Leczenie zapalenia jelita grubego i zapalenia uchyłków jelita grubego

Zapalenie uchyłków jelita grubego to kolejne schorzenie układu pokarmowego – zapalenie części okrężnicy (esicy, w której wytwarzają się wybrzuszenia w ściankach jelita grubego). Objawy schorzenia to:

  • problemy z wypróżnieniem, a nawet brak kału
  • bóle brzucha
  • gorączka

Przyczyną zapalenia uchyłków jelita grubego są złe nawyki dietetyczne: spożywanie małej ilości błonnika, przez co okrężnica nadmiernie pracuje, w jelitach rośnie ciśnienie, a objętość kału jest zbyt mała. Inną przyczyną zapalenia uchyłków jelita grubego jest duży stres. Chory ma też zazwyczaj słabe mięśnie jelita grubego.

Niestety nie można skutecznie wyleczyć zapaleń jelita grubego, jednak możemy dbać o przywrócenie mikroflory bakteryjnej jelit, co może przyczynić się do wydłużenia czasu remisji. Zaburzenie flory bakteryjnej jelit oznacza niedobór pożądanych bakterii. Środek dietetyczny LACTORAL® IBD zawiera 3 szczepy żywych bakterii Lactobacillus oraz Bifidobacterium, których stosowanie łagodzi objawy stanu zapalnego (biegunkę, bóle brzucha). Szczepy bakterii przylegają do ścianek jelit, dlatego „dobre” bakterie mogą się rozwijać. Lactobacillus oraz Bifidobacterium hamują rozmnażanie szkodliwych bakterii i uszczelniają ścianki jelit. Szczepy wędrują przez cały pasaż jelitowy, nie tracąc swoich wartości, dzięki czemu w znacznym stopniu odbudowuje się prawidłowa mikroflora jelit. Chory powraca zatem do normalnego funkcjonowania, wchodząc w fazę remisji. LACTORAL® IBD pomaga zapobiegać rozwojowi groźnych chorób, jakimi są wrzodziejące zapalenie jelita grubego i zapalenie uchyłków jelita grubego.

LACTORAL® IBD można  stosować u osób dorosłych i dzieci powyżej 3 r. ż. w trakcie i po kuracji antybiotykami, w trakcie wystąpienia ostrych biegunek oraz w zaburzeniach mikroflory jelit. Preparat został przebadany klinicznie na oddziałach gastroenterologii pod kątem osób chorych na przewlekłe zapalenia jelita grubego.

Zobacz również