Boli Cię brzuch, masz biegunki lub wzdęcia, a w kale pojawiła się krew lub śluz? Przeszukujesz internet, aby znaleźć przyczynę, ale nadal gubisz się w gąszczu wykluczających się treści. Objawy nie pozwalają na normalne funkcjonowanie, a jakoś trzeba im zaradzić. Sprawdź, czy za tym wszystkim nie stoi nieswoiste zapalenie jelit.

W ostatnich latach w wielu państwach obserwuje się wzrost zapadalności na choroby jelit. Mowa o rozwiniętych krajach Europy Zachodniej i niektórych uprzemysłowionych  regionach Azji. Znaczenie ma stopień zaawansowania socjoekonomicznego, pochodzenie i miejsce zamieszkania oraz sposób odżywiania. “Zachodni” styl życia, pełen stresującej pracy po godzinach i jedzenie gorszej jakości produktów, nie mogło przejść bez echa.  W Polsce również obserwuje się tendencję zwyżkową zachorowań na nieswoiste zapalenie jelit (według danych szacunkowych w tej chwili jest to ok.  50 000 osób, choć liczby mogą być niedoszacowane). Nawet jedną czwartą chorych stanowią dzieci i młodzież do 18 r. ż.  Wśród najbardziej przykrych i patologicznych dolegliwości chorób jelit wymienia się krew w kale.

Skąd bierze się śluz w stolcu?

Nieswoiste zapalenie jelit (NZJ, NchZJ lub iBD) to grupa nawracających chorób przewodu pokarmowego. Należą do niej wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) oraz choroba Leśniowskiego – Crohna (Ch. L-C.).

Choroby te mają charakter zapalny w odróżnieniu od innych dolegliwości układu pokarmowego.

Nieswoiste zapalenie jelit to choroba, która daje niespecyficzne objawy. Poznając szeroki kontekst przyczyn schorzenia, łatwiej podjąć odpowiednie leczenie. Warto również wykonać odpowiednie badania, oczywiście pod kontrolą lekarza.

Przyczyny nieswoistych zapaleń jelit:

  • genetyczne – chorobę można odziedziczyć w pierwszej linii pokrewieństwa: z rodziców na dzieci, a czasem dziedziczy się ją po dziadkach,
  • immunologiczne – organizm interpretuje własne tkanki jako obce i uruchamia przeciwko nim reakcję immunologiczną,
  • środowiskowe – złe nawyki wpływają na rozwój NZJ; np. antybiotykoterapia, stres, jedzenie przetworzonych produktów.

Czasami wyodrębnia się również czwarty czynnik choroby: psychologiczny. Przewlekły stres wpływa bardzo negatywnie na nieswoiste zapalenia jelit, może pogłębiać patologiczne objawy, jak śluzowaty kał.

Śluz w kale jest charakterystyczny dla odmiany wrzodziejącego zapalenia jelita. Taka reakcja organizmu jest efektem dysbiozy jelitowej, czyli zaburzeń funkcjonowania mikroflory jelitowej.

Krew w stolcu – powód do niepokoju?

Oprócz śluzu w stolcu wrzodziejące zapalenie jelita może dawać objawy takie jak krew w kale. Ten  symptom pojawia się w prawie 90 proc. przypadków, a sama liczba wypróżnień może sięgać nawet 20 dziennie.

Wrzodziejące zapalenie jelita (inaczej colitis ulcerosa – łac.) to przewlekły proces zapalny jelita grubego. Jeśli zajęta jest sama odbytnica, nie muszą pojawiać się biegunki, a charakterystycznym objawem choroby jest kał z krwią. Krew może znaleźć się w stolcu, który wygląda prawidłowo.

chorobie Leśniowskiego – Crohna rzadko obecna jest krew w kale, a zmiany zapalne mogą znajdować się w każdym odcinku przewodu pokarmowego: jelicie cienkim lub grubym, żołądku, dwunastnicy, odbycie.

Gwałtowna potrzeba wypróżnienia

Kolejnym objawem wrzodziejącego zapalenia jelita jest gwałtowna potrzeba wypróżnienia i bóle brzucha tuż przed oddaniem stolca (bóle ustępują po defekacji). Kał z krwią, śluz w stolcu i natychmiastowa potrzeba defekacji wskazują właśnie na wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Wyraźne różnice między wrzodziejącym zapaleniem jelita a chorobą Leśniowskiego – Crohna przedstawione są w tabeli poniżej:

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego Choroba Leśniowskiego-Crohna
  • stan zapalny umiejscowiony w jelicie grubym
  • choroba zaczyna się od odbytnicy i może rozszerzyć się na całe jelito grube
  • zmiany są ciągłe, ich przebieg jest nagły szczególnie na początku
  • bóle brzucha zazwyczaj po lewej stronie i w podbrzuszu (czasem ustępują po oddaniu stolca)
  • często występuje krew w stolcu
  • zmiany (ropnie, przetoki, szczeliny) w odbycie u ok. 5-18% chorych
  • zmiany zapalne mogą znajdować się w dowolnym odcinku przewodu pokarmowego: jelicie cienkim lub grubym, żołądku, dwunastnicy, odbycie
  • zmiany są odcinkowe, nieciągłe, a ich przebieg jest wieloletni i przewlekłych
  • bóle brzucha po stronie prawej, ból rozlany
  • rzadko obecna krew w kale
  • zmiany okołoodbytowe u 50-80 % chorych


Bóle brzucha poprzedzające oddanie stolca

Przed oddaniem stolca pojawiają się bóle, które znikają po defekacji. Może to wskazywać na stresowe podłoże nieswoistych chorób jelita grubego.

Do objawów ogólnych wrzodziejącego zapalenia jelita należą:

  • gorączka
  • ubytek masy ciała
  • nudności
  • wymioty
  • utrata apetytu

Poza tymi objawami organizm jest w dobrym stanie ogólnym. Zdarza się, że choroba postępuje w utajeniu. Bóle brzucha poprzedzające oddanie stolca mogą być jednym z jej pierwszych objawów.

Chcąc upewnić się, czy mamy do czynienia z wrzodziejącym zapaleniem jelita, czy też chorobą Leśniowskiego-Crohna, należy wykonać badania lekarskie:

  • Morfologia krwi – ilość erytrocytów, poziom hemoglobiny, hematokrytu, żelaza, OB, CRP pozwolą ustalić, czy w organizmie rozwija się stan zapalny
  • Badanie kału na krew utajoną, dzięki czemu lekarz ustali, czy w stolcu jest krew niewidoczna gołym okiem
  • Badanie kału pod kątem bakterii i pasożytów
  • USG jamy brzusznej, które wykryje ewentualne zmiany w wątrobie i w trzustce
  • Najważniejsze badanie to endoskopia (wziernikowanie) okrężnicy, która oceni stan błony śluzowej jelita oraz kolonoskopia, która pokaże całe jelito grube od środka

Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to choroba przewlekła, w której możemy wyciszyć objawy, niestety obecny stan wiedzy nie pozwala na całkowite wyleczenie. W leczeniu wrzodziejącego jelita grubego najważniejsze jest przywrócenie równowagi mikroflory jelitowej. Można to zrobić poprzez:

  • dietę
  • probiotyki

Zdrowa dieta u osób z WZJG powinna polegać na:

  • unikaniu warzyw wzdymających (suche nasiona bobu, grochu, fasoli, soi, kalafior, brokuły, świeże ogórki, kapusta)
  • unikaniu cukru, który w procesie fermentacji może wzmagać biegunkę, a także uczucie wzdęcia, przelewania w jelitach
  • rezygnacji z produktów, które mogą podrażniać jelita (np. orzechy, produkty suszone, migdały)
  • zastępowaniu produktów mlecznych serami żółtymi i białymi, kefirami (laktoza jest w nich trawiona przez mikroorganizmy)
  • stosowaniu zdrowych nawyków żywieniowych (rozdrabnianiu pokarmu, gotowaniu na parze, spulchnianiu potraw)

Probiotyki odgrywają dużą rolę w terapii podtrzymującej remisję we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego. Zadaniem probiotyków jest wyrównanie mikroflory bakteryjnej jelit. Zaburzenie flory bakteryjnej jelit oznacza niedobór pożądanych bakterii Lactobacillus. Bakterie te naturalnie są obecne w naszych organizmach.

LACTORAL® IBD zawiera 3 szczepy żywych bakterii Lactobacillus oraz Bifidobacterium, które są pożądane, ponieważ łagodzą objawy stanu zapalnego (biegunkę, bóle brzucha). Szczepy bakterii przyczepiają się do ścianek jelit, dlatego „dobre” bakterie mogą się rozwijać. Lactobacillus oraz Bifidobacterium hamują rozmnażanie szkodliwych bakterii i uszczelniają ścianki jelit. Szczepy wędrują przez cały pasaż jelitowy, nie tracąc swoich wartości ani pH, dzięki czemu w znacznym stopniu odbudowuje się mikroflora jelit. Poza tym bakterie mają ogromny wpływ na odporność organizmu – aż 70% komórek odpornościowych znajduje się w szczelnych jelitach. Chory powraca zatem do normalnego funkcjonowania, wchodząc w fazę remisji.

LACTORAL® IBD można stosować u osób dorosłych i dzieci powyżej 3 r. ż. w trakcie i po kuracji antybiotykami, w trakcie wystąpienia ostrych biegunek oraz w zaburzeniach mikroflory jelit. Środek został przebadany klinicznie na oddziałach gastroenterologii pod kątem osób chorych na przewlekłe zapalenia jelita grubego.

Zobacz również