Ropień odbytu to dość wstydliwy problem. Mimo że go nie widać, jest bardzo bolesny i często daje o sobie znać. Chory odczuwa ból odbytu oraz zgrubienie okołoodbytnicze, które jest zbiornikiem ropy. Mogą pojawić się gorączka i dreszcze. Jak leczyć i zapobiegać ropniowi odbytu?

Choroba częściej dotyka mężczyzn, często tych panów, którzy mają siedzącą pracę. Ropień to inaczej wrzód odbytu, w którego wnętrzu znajduje się ropa. Nie warto lekceważyć objawów, ponieważ ropnie w trudniejszych przypadkach mogą zmienić się w przetoki, czyli rodzaj kanału między skórą odbytu a jego wnętrzem. Przetoki osłabiają działanie zwieraczy, wymagają zabiegu chirurgicznego.

Ropień okołoodbytniczy – rozpoznanie

Pełne rozpoznanie ropnia okołoodbytniczego odbywa się u specjalisty. Gdy zauważymy niepokojące objawy, warto od razu udać się do lekarza:

  • silny, pulsujący ból odbytu, który nasila się w czasie siedzenia, oddawania stolca oraz kaszlu i kichania
  • bolesne uwypuklenie oraz zaczerwienienie skóry wokół odbytu
  • dreszcze i gorączka
  • osłabienie
  • w przypadku nieleczonego ropnia – wyciek ropy z odbytu

Bez interwencji lekarza, może dojść do perforacji ropnia, dlatego diagnoza ropnia okołodbytniczego jest bardzo istotna. Nie wolno przekłuwać lub wyciskać wrzodu odbytu samodzielnie!

Po wywiadzie lekarskim rozpoczyna się badanie przez odbyt, jeśli wrzody znajdują się głębiej, lekarz zaleci USG. Trzeba przygotować się na ból podczas oględzin. Gdy u pacjenta pojawiały się przewlekłe infekcje, czasami wykonuje się badanie bakteriologiczne.

Przyczyny powstawania ropnia odbytu

Ropień okołodbytniczy powstaje na skutej infekcji wewnątrz odbytu lub od strony skóry (między zwieraczem wewnętrznym i zewnętrznym). Dookoła odbytu mieszczą się gruczoły cewkowe, które mają za zadanie nawilżać odbyt. Gdy gruczoły nie mają światła, następuje zastój wydzieliny, a w konsekwencji rozwój stanu zapalnego. Z racji tego, że ropień mieści się blisko ujścia odbytu, w tej okolicy mogą powstawać bolesne guzy.

Nie zawsze wrzody na odbycie są związane z zapaleniem gruczołów odbytniczych.

Pozostałe przyczyny powstawania ropnia odbytu:

  • uraz
  • obecność innych ciał
  • biegunka
  • seks analny
  • szczeliny odbytu

Chorobę powodować mogą również:

  • nieswoiste zapalenia jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna)
  • zapalenie uchyłków jelita grubego
  • nowotwór odbytnicy i odbytu
  • ziarniniak weneryczny
  • cukrzyca
  • choroby upośledzające układ odpornościowy, np. AIDS, białaczka
  • zmiany popromienne
  • gruźlica

Na chorobę są narażone dzieci, u których kiedykolwiek wystąpiły szczeliny odbytnicy.

Leczenie i profilaktyka ropnia odbytu

Leczenie ropnia odbytu polega na nacięciu wrzodu i odsączeniu ropy u lekarza. Najlepiej zrobić to dość szybko, aby wrzód nie przekształcił się w przetokę. Jeśli wrzód odbytnicy jest duży, konieczne będzie chirurgiczne usunięcie. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu. Najczęściej nie zakłada się szwów, pozostawiając ropień do osuszenia. Jeśli wrzód znajduje się wyżej w układzie wydalniczym, pacjent może pozostać kilka dni w szpitalu. Chorym na cukrzycę lub choroby układu wydalniczego, lekarz może przepisać antybiotyki.

Po wysuszeniu zaleca się kąpiele w ciepłej (ale niezbyt gorącej) wodzie, która zmniejsza opuchliznę i pomaga  w gojeniu wrzodów odbytu. Profilaktycznie każdy pacjent powinien uzyskać rektoskopię, czyli wziernikowe badanie odbytu, aby wykluczyć inne choroby, m.in. nowotwór.

Trudno wskazać jednoznaczne powody zachorowania. Leczenie i zapobieganie ropniom odbytu polega na zachowaniu zdrowych nawyków, starannej higienie, używaniu prezerwatyw, szczególnie w czasie stosunku analnego.

W profilaktyce wrzodów odbytu mile widziane są:

  • zdrowa dieta – przede wszystkim jedzenie pokarmów bogatych w błonnik, nieprzetworzonych produktów oraz unikanie cukru, słodyczy, gazowanych napoi, ponieważ to wszystko nie sprzyja prawidłowej mikroflorze jelit
  • ruszanie się – mogą to być dłuższe spacery, gimnastyka lub fitness, sztuki walki (dowolnie w zależności od upodobań). Jeśli mamy siedzącą pracę, po powrocie trzeba jak najwięcej ruszać się
  • unikanie stresu
  • dbanie o odporność – warto wzmacniać florę bakteryjną jelit, ponieważ właśnie w jelitach mieści się aż 70% komórek odpornościowych. Trzeba leczyć wszystkie infekcje do końca, nie pozostawiać ich samoistnie
  • dbanie o bezpieczne stosunki seksualne

Wrzody na odbycie mogą być konsekwencją nieleczonego wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG). Etiologia WZJG nie jest znana, to choroba zapalna układu pokarmowego. Czynniki, jakie na nią wpływają:

  • genetyczne – chorobę można przenieść po krewnych w pierwszej linii (np. syn po ojcu), czasami zdarza się, że wnuczek choruje, ponieważ chorował jego dziadek. Jeśli ktoś w rodzinie chorował, mogą wystąpić skłonności do WZJG, lecz nie jest to reguła
  • immunologiczne – podłoże choroby to fakt, że organizm niszczy własne komórki układu odpornościowego. Komórki te pracują w wytężony sposób, wytwarzając zwiększone ilości cytokin. Cytokiny rozwijają proces zapalny w jelicie. Organizm nie rozpoznaje własnych komórek odpornościowych we właściwy sposób
  • środowiskowe – ta przyczyna zależy w dużej mierze od nas. To nasze nawyki, czyli tryb życia, dieta

Czasem wyróżnia się również przyczyny psychiczne:  przewlekły stres czy też sposób, w jaki myślimy o sobie i o świecie.

Jeśli zauważymy poniższe objawy, nie warto ich lekceważyć. Wskazują na wrzodziejące zapalenie jelita:

Aby uniknąć wystąpienia kolejnych ropni, po usunięciu wrzodu warto stosować nasiadówki, czyli umieścić okolice odbytowe w pozycji siedzącej w płynach dezynfekujących. Trzeba stosować dietę wspomagającą wydalanie kału oraz leki rozluźniające i przeciwbólowe. Ważna jest równowaga mikroflory jelitowej, czyli właściwa ilość pożytecznych bakterii LactobacillusBifidobacterium, zapobiegających chorobom i wzmacniających odporność organizmu.

Chcąc zapobiec powikłaniom wrzodów odbytu, ważne jest również regularne oddawanie stolca (nawet jeśli wiąże się to z bólem) oraz dokładne przestrzeganie zaleceń lekarza.

Zobacz również