Mikroflora jelit to klucz do zdrowia. Nie tylko pomaga przyswajać składniki odżywcze, ale również stymuluje komórki odpornościowe. Odpowiednia ilość bakterii Lactobacillus i Bifidobacterium jest wskaźnikiem zdrowego jelita i prawidłowych procesów życiowych. Jednak coraz więcej osób cierpi na nowe choroby cywilizacyjne – choroby jelit.

Zdrowe jelita to nie tylko dobre wchłanianie i trawienie pokarmów, ale również odporność, pogodne samopoczucie oraz zdrowa psychika. Wiele odczuwalnych objawów chorobowych ma źródło w nieprawidłowej mikroflorze jelit (nieprawidłowym mikrobiomie), czyli zbyt małej ilości pożądanych bakterii. Stres dodatkowo wzmaga choroby takie jak: zespół jelita drażliwego czy nieswoiste zapalenie jelit (NZJ).

Badania potwierdzają związek mikroflory jelitowej ze stanem psychiki. Nasze samopoczucie zależy od biochemii organizmu, m. in. od poziomu serotoniny. Ten hormon szczęścia w 90 proc. powstaje z tryptofanu, wchłanianego w jelitach. Tryptofan dostarczany jest z zewnątrz organizmu.

Zdrowe jelita u dzieci

Zdrowe jelita u dzieci to priorytet – według szacunków w Polsce na nieswoiste zapalenie jelit choruje ok. 50 000 osób, w tym ok. 12 000 stanowią dzieci. Liczby te mogą być zaniżone, a niestety ciągle wzrastają.

Objawy zaburzeń mikroflory jelitowej u dzieci:

  • bóle brzucha
  • biegunki
  • zaparcia
  • parcie na kał
  • zmienna konsystencja wypróżnień
  • wzdęcia
  • niestrawności
  • krew w kale
  • nudności
  • osłabienie organizmu
  • wymioty

Nieprawidłowości flory bakteryjnej jelit mogą prowadzić do zespołu jelita drażliwego lub przewlekłych chorób zapalnych układu pokarmowego (wrzodziejące zapalenie jelitchoroba Leśniewskiego-Crohna). Zaburzenie flory bakteryjnej (dysbioza) to dysproporcje składu, ilości i funkcjonowania mikroflory jelitowej.

Przyczynami zaburzeń mikroflory jelitowej są czynniki genetyczne (jeśli jedno z rodziców lub dziadków cierpi na choroby jelit, prawdopobieństwo wystąpienia choroby u dziecka sięga 40 proc.).

Czynniki immunologiczne to kolejna przyczyna zaburzeń mikroflory jelitowej. Organizm odczytuje własne komórki jako obce i zaczyna je niszczyć. Cytokiny, czyli substancje odpowiadające za rozwój stanów zapalnych, w tym zapalenia jelita, wydzielane są w nadmiernych ilościach, a to przynosi więcej szkody niż pożytku. Schorzenia autoimmunologiczne to między innymi: choroba Hashimoto, reumatoidalne zapalenie stawów, astma, egzemy czy choróby układu pokarmowego. Jeśli ktoś w rodzinie cierpiał na choroby autoimmunologiczne, ryzyko ich wystąpienia jest większe.

Ostatnią przyczyną zaburzeń mikroflory jelitowej (mikrobiomu) są czynniki środowiskowe i powiązane z nimi czynniki psychologiczne. Szkodliwe nawyki, takie jak zła dieta, pełna przetworzonych produktów i cukru, oraz brak ruchu i stres, doprowadzają do zaburzenia homeostazy. Przewlekły stres dodatkowo nasila objawy, a czasem bywa jednym z ważniejszych powodów wystąpienia choroby.

Dziecko dużo łatwiej przeziębia się ze względu na duże skupiska ludzi, w którym się znajduje oraz fakt, że jego układ immunologiczny kształtuje się aż do ok. 12. roku życia. Przy kolejnym zetknięciu z tym samym patogenem organizm dziecka automatycznie wykrywa obce antygeny i coraz lepiej sobie z nimi radzi. Tak tworzy się układ odpornościowy. Zanim jednak to się stanie, flora jelitowa dziecka jest wystawiona na długą próbę.

Chcąc zadbać o zdrową florę jelitową (mikrobiom) dzieci, warto wprowadzić dobre nawyki i zmienić tryb życia dziecka:

  • jeść lekkostrawne i bogate w błonnik posiłki, w tym dużo warzyw i owoców (warzywa najlepiej gotować lub piec)
  • podawać dziecku mięso (źródło białka) przyrządzone na parze lub gotowane
  • posiłki mielić lub rozdrabniać, aby nie podrażniały jelit
  • unikać warzyw wzdymających (bób, fasola, brokuł)
  • uprawiać sport
  • uzupełniać pożądane bakterie Lactobacillus
  • ograniczyć stres
  • zadbać o równowagę psychiczną i samopoczucie malca
  • w przypadku nasilonych biegunek: jeść sucharki i pić jak największe ilości wody mineralnej

Zdrowe jelita dorosłego

Zdrowa flora jelitowa dorosłego wiąże się z prawidłowymi nawykami.

Źródłem zaburzeń flory jelitowej są:

  • antybiotykoterapia, która wyjaławia florę bakteryjną jelit, redukując również pożądane bakterie
  • niezdrowe jedzenie (przetworzony pokarm, konswerwanty, produkty zakwaszające oraz czerwone mięso)
  • brak ruchu
  • przewlekły stres
  • choroby metaboliczne, takie jak cukrzyca, problemy
  • choroby nowotworowe
  • ciąża
  • nadużywanie alkoholu oraz leków i branie narkotyków

Utrzymanie zdrowej flory jelitowej dorosłego polega na wprowadzeniu podobnych nawyków, jak u dzieci oraz dostarczaniu odpowiedniej ilości Lactobacillus Bifidobacterium. Ważne jest uszczelnienie jelita pożądanymi bakteriami, aby patogeny nie mogły się w nich rozwinąć. Lactobacillus adherują do ścianek jelit, rozmnażają się i blokują dostęp toksynom.

Kobiety w ciąży są szczególnie narażone na infekcje i spadek odporności. Zwłaszcza pierwszy trymestr ciąży może obfitować pojawieniem się w jelitach większej ilości szkodliwych bakterii i zarazków.

Ważne jest zlikwidowanie stanu zapalnego i wprowadzenie chorób układu pokarmowego w remisję. Uda się to osiągnąć dzięki diecie, uzupełnianiu pożądanych bakterii oraz aktywnemu trybowi życia.

Zdrowa flora jelitowa u seniorów

Zdrowa flora jelitowa u seniorów nie jest powszechnym zjawiskiem. Wynika to z osłabionego organizmu, podupadającej odporności i przyjmowania wielu różnych lekarstw i antybiotyków. Starsi ludzie często narzekają na bóle brzucha, biegunki, wymioty, patologiczne objawy w kale.

Zdrową florą jelit mogą pochwalić się seniorzy, którzy przygotowują zdrowe posiłki oraz uprawiają aktywność fizyczną.

Nawyki, które wzmacniają florę bakteryjną seniorów:

  • jedzenie nieprzetworzonych produktów, najlepiej przygotowywanych we własnym domu,
  • jedzenie lekkostrawnych posiłków, w dużej mierze roślinnych (błonnik pokarmowy),
  • jedzenie dużej ilości gotowanych i pieczonych warzyw,
  • jedzenie kwaśnych owoców, zwłaszcza tych bogatych w witaminę C, jak czarna porzeczka, maliny, jeżyny, brzoskwinie, czarne jagody, jagody goji, physalis (miechunka). Spośród warzyw najwięcej witaminy C ma nać pietruszki oraz papryka,
  • włączenie do diety jogurtów, kefirów (pożądane dla jelit bakterie) – starsza osoba może je jeść, ponieważ są to fermentowane źródła białka, w których laktoza jest rozkładana do cukrów prostych. Kefiry i jogurty są więc rozwiązaniem również dla osób z nietolerancją cukru mlecznego,
  • jedzenie kiszonek,
  • jedzenie owsianki,
  • picie naparów z ziół,
  • unikanie kawy i kofeiny,
  • unikanie słodyczy i słodzonych soków.

Ważne jest dokładne rozdrabnianie i mielenie pokarmów z racji wrażliwego żołądka oraz flory bakteryjnej.

Zachowanie zdrowej flory jelitowej seniora to również uzupełnianie dobroczynnych bakterii Lactobacillus I Bifidobacterium, które wraz z upływem lat zanikają. Kluczem do zdrowia jest spokojny tryb życia oraz odnalezienie swojego miejsca. Może to być zabawa z wnukami, nauka w Uniwersytecie Trzeciego Wieku czy też hobby, na przykład leśne spacery.

Wszystkie zalecenia warto skonsultować z lekarzem.

Zobacz również