Kiedy pojawiają się polipy jelita grubego? Czy można temu zapobiec? Jak rozpoznać, że mamy polipy w jelicie grubym? Jak leczy się ten problem?

Czym są polipy w jelicie grubym?

Polipy jelita grubego powstają w wyniku uwypuklenia się śluzówki do światła jelita. Dotychczas lekarze nie ustalili powodu powstawania polipów w jelicie grubym, bardzo rzadko są one wynikiem dziedziczenia.

Część takich polipów stale się rozrasta, inne powstają tylko po to, żeby po jakimś czasie samoczynnie zaniknąć. Najczęściej są one łagodną formą nienowotworowych zmian, jednak istnieje ryzyko zmiany ich charakteru na złośliwy – zwłaszcza w przypadku polipów gruczolakowatych. Inne typy (przerostowe, hamartomatyczne, zapalne) często rozwijają się jako efekt zapalnych chorób jelit i nie są obciążone (lub są, ale w bardzo niewielkim stopniu) ryzykiem zezłośliwienia.

Ze względu na kształt polipy w jelicie grubym można podzielić na uszypułowane i nieuszypułowane. Pierwsze przypominają guzik na nóżce, natomiast drugie są guzowatą naroślą na powierzchni błony śluzowej jelita.

Ze względu na ich budowę mikroskopową, w jelicie grubym mogą się rozwijać cztery typu polipów:

  • Polipy gruczolakowate (gruczolaki),
  • Polipy hamartomatyczne (błędniaki),
  • Polipy przerostowe (hiperplastyczne),
  • Polipy zapalne (rzekome).

Polipy gruczolakowate są najbardziej groźnym typem polipów w jelicie grubym – głównie ze względu na fakt, że z czasem mogą ulec zezłośliwieniu. Ryzyko rozwoju gruczolaków jest zależne od typu histologicznego oraz ich wielkości. Szacuje się, że ryzyko zachorowania waha się od 1%  (niewielkie polipy cewkowe, o średnicy mniejszej niż 1 cm) do około 40% (polipy kosmkowe, o średnicy powyżej 2 cm). Jeśli polipy gruczolakowate zostają wykryte, zostają profilaktycznie usunięte, nawet jeśli nie mają na razie złośliwego charakteru.

Polipy hamartomatyczne to guzy o charakterze nienowotworowym. Jest to typ zaburzenia rozwojowego, polipy składają się z dojrzałej tkanki, normalnie występującej w jelicie grubym, lecz rozmieszczonej wewnątrz w sposób chaotyczny.

Polipy przerostowe (hiperplastyczne) rzadko zmieniają się w nowotwory złośliwe, jednak istnieje takie ryzyko. Dlatego także są profilaktycznie usuwane, zwłaszcza jeśli jest ich dużo i są sporych rozmiarów.

Polipy zapalne, inaczej nazywane również polipami rzekomymi, pojawiają się najczęściej wraz z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.

Istnieje również choroba, charakteryzująca się występowaniem licznych polipów w całym jelicie grubym – rodzinna polipowatość jelita grubego (FAP). Niewyleczone polipy z bardzo dużym prawdopodobieństwem (niemalże 100%) ulegną zezłośliwieniu i przekształcą się w raka. Jest to przypadłość dziedziczna, dlatego członkom rodziny osoby chorej zaleca się wykonywanie corocznych badań profilaktycznych.

Polipy jelita grubego – objawy i diagnoza

Polipy w jelicie grubym są dość powszechnie występującymi zmianami – według statystyk ma je aż 10% osób dorosłych. Jednak w zdecydowanej większości przypadków polipy jelita grubego nie dają o sobie znać. Pomimo braku symptomów polipów nie należy lekceważyć – niektóre z nich mają zdolność do przekształcania się w nowotwory złośliwe. Dlatego niezwłocznie po ich wykryciu lekarz podejmuje decyzję o ich usunięciu.

Najczęściej o ich istnieniu dowiadujemy się przez przypadek, podczas badań przeprowadzanych z zupełnie innych powodów. Polipy mogą zostać odkryte przez lekarza podczas kolonoskopii lub podczas radiologicznego badania przewodu pokarmowego.

Jeżeli polipy w jelicie grubym dają jakiekolwiek objawy, najczęściej są nimi powtarzające się regularnie krwawienia z odbytu. Mogą również powodować bóle i skurcze w dole brzucha, które przyrównywane są przez kobiety do dolegliwości przedmiesiączkowych, a przez mężczyzn do tych występujących przy zapaleniu pęcherza.

Warto zgłosić się do lekarza także, jeśli nagle zmienił się rytm wypróżnień, zaczęły pojawiać się zaparcia lub rozwolnienia, w kale widoczna jest krew lub śluz. Nie są to objawy, które muszą wskazywać na polipy – jednak są i tak wystarczającym powodem do niepokoju i konsultacji lekarskiej.

W przypadku rodzinnej polipowatości jelita grubego lekarze zalecają regularne badania przesiewowe u członków rodziny już od 10. roku życia. Szacuje się, że pierwsze groźne polipy mogą pojawiać się u takich osób już w wieku 15 lat.

Polipy jelita grubego – leczenie

Polipy w jelicie grubym często ulegają zezłośliwieniu – dlatego jedynym skutecznym sposobem ich leczenia i niedopuszczenia do rozwoju nowotworu jest ich usunięcie. Polipy są również wycinane, gdy są bardzo duże lub ich skupisko jest zbyt liczne.

Duże gruczolakowate polipy jelita grubego są wycinane chirurgicznie. Natomiast mniejsze polipy lekarze usuwają przy pomocy endoskopu laserem lub pętlą diatermiczną. Niekiedy polipy można usunąć też podczas innych badań, jak np. kolonoskopia (diagnostyczne badanie jelita grubego). Zabieg wycięcia polipów jest bezbolesny i nie wymaga znieczulenia.

Każdy wycięty polip oddawany jest do badań histopatologicznych. Po sprawdzeniu go pod mikroskopem specjalista może ocenić, czy nie zawierał on komórek nowotworowych.

Pacjenci, którzy mieli usuwane polipy jelita grubego, przez co najmniej dwa lata powinny zgłaszać się na badania kontrolne, a co 2-3 lata zrobić kolonoskopię. Zalecana jest dieta z ograniczeniem konserwantów i czerwonego mięsa oraz z dużą ilością błonnika i płynów. Lekarz może zalecić również probiotyki na chore jelita, aby wspomóc odbudowę zniszczonego nabłonka. Po zabiegu usunięcia polipów praktycznie zakazane jest palenie papierosów, spożywanie dużych ilości alkoholu i cukru.

Zobacz również