Badanie histopatologiczne to badanie mikroskopowe materiału pobranego wcześniej od pacjenta w czasie operacji lub biopsji. Pozwala ono na dokładne ustalenie zmian patologicznych w tkankach. Jest to jedno z podstawowych i najważniejszych badań przy określaniu zmian chorobowych, zwłaszcza w diagnostyce nowotworów.

Czym jest badanie histopatologiczne?

Histopatologia to dziedzina medycyny będąca działem patomorfologii. Pozwala na odróżnienie zmian złośliwych od niezłośliwych. Stosowana jest również w diagnozowaniu zmian zwyrodnieniowych i zapalnych. Pobrane tkanki zostają specjalnie przygotowane do badań. Mogą zostać wybarwione i utrwalone. Dzięki temu można porównać je ze zdrowymi, sąsiednimi komórkami. Badanie odgrywa ogromną rolę w diagnostyce i dobraniu najskuteczniejszej metody leczenia.

Wskazania do badania histopatologicznego

Badanie histopatologiczne najczęściej wykonuje się wtedy, gdy w trakcie innych testów diagnostycznych wykryte zostaną zmienione tkanki. Mogą to być badania tomografii komputerowej, ultrasonografii, mammografii, kolonoskopii, dermoskopem, palpacyjne, rezonansu komputerowego, czy gastroskopii. Jeżeli ich wyniki wskazują na obecność zmian patologicznych, badanie histopatologiczne pozwoli określić charakter tych zmian i stopień zaawansowania. Nie jest to badanie pierwszego wyboru, lecz ma wysoką skuteczność i może potwierdzić inne testy.

Najczęściej wykonywanym badaniem histopatologicznym jest diagnoza znamion. Wszelkiego rodzaju odchylenia w obrębie znamion, krwawienie, szybki wzrost, umiejscowienie w miejscach narażonych na otarcia i zgięciowych, w okolicy piersi, na dłoniach i stopach, powinny zostać poddane badaniu profilaktycznemu. Podejrzane znamię powinno zostać wycięte i przebadane.

Wynik badania histopatologicznego żołądka pozwala na ocenę stanu całego układu pokarmowego. Umożliwia rozpoznanie choroby żołądka, przełyku i dwunastnicy.

Badanie histopatologiczne jelita grubego pomoże wykryć zmiany nowotworowe, zapalenie jelita, uchyłków, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby Leśniowskiego-Crohna, występowanie polipów, a nawet celiakii. Wycinki pobierane są w czasie wykonywania badania kolonoskopii.

Badanie szyjki macicy odgrywa kluczową rolę w diagnostyce raka. Wykonuje się je wtedy, gdy wyniki cytologii są nieprawidłowe i występują inne, niepokojące objawy.

Badania histopatologiczne płodu wykonywane są po poronieniach. Nie tylko pozwalają na sprawdzenie prawidłowego wykonania łyżeczkowania, ale także pomagają ustalić przyczynę straty dziecka.

Sposób pobrania materiału do badania

W zależności od umiejscowienia i podejrzeń dotyczących zmiany, materiał do badania histopatologicznego jest inaczej pobierany. Do oceny cytologicznej małych zmian występujących w tkankach miękkich, węzłach chłonnych, tarczycy, piersi i ślinianek wykonuje się biopsję cienko igłową, najczęściej pod kontrolą USG lub mammografii. Zmiany w nerkach, wątrobie oraz guzy w piersiach i prostacie wymagają biopsji grubo igłowej. Przy konieczności pobrania większej ilości tkanek lub fragmentów kości, stosuje się biopsję wiertarkową.

Materiał do badania może też być pobrany w czasie operacji, jako biopsja śródoperacyjna. Jeszcze w czasie jej trwania lekarz operujący otrzymuje wynik i dzięki temu wie, jak szeroki zabieg przeprowadzić. Biopsja otwarta to chirurgiczne wycięcie części lub całej, zmienionej tkanki w znieczuleniu miejscowym albo ogólnym. Kolejnym sposobem pobrania materiału są wyskrobiny. Po łyżeczkowaniu macicy materiał wyskrobinowy zostaje poddany badaniu histopatologicznemu.

Wyniki

Ile trwają badania histopatologiczne? Czas oczekiwania zależy od wielu czynników. Materiał pobrany w czasie operacji jest zbadany w ciągu 20 minut. Na niektóre wyniki trzeba czekać nawet do sześciu tygodni. Materiał często zostaje przesłany do specjalnego laboratorium. I musi zostać odpowiednio przygotowany. Próbka zostaje utrwalona i poddana obróbce histopatologicznej. To wieloetapowy proces, w wyniku którego uzyskuje się kilka preparatów. Dopiero po odpowiednim przygotowaniu zajmuje się nimi patomorfolog. Jest to trudny czas oczekiwania dla pacjentów. W przypadku potwierdzenia obecności komórek nowotworowych wynik badania histopatologicznego opisuje, jaką postać ma zmiana nowotworowa, stopień jej złośliwości i zaawansowania. Na tej podstawie lekarz podejmuje decyzję o wdrożeniu leczenia. Nie należy samodzielnie interpretować wyników badań histopatologicznych, gdyż tylko lekarz potrafi określić rokowania. Diagnoza to także wytypowanie potencjalnego lekarstwa, które będzie najskuteczniejsze. Ma to ogromne znaczenie w przypadku nowotworów, do których leczenia stosowane są terapie molekularne celowane. Wynik nie tylko podaje diagnozę, ale mówi, jakie są prognozy, przez co ma decydujący wpływ na dalsze postępowanie.

Zobacz również